Gabinet Żywieniowo - Dietetyczny

Co oznacza prawidłowe żywienie w ciąży?

Właściwe odżywanie się kobiety w ciąży to zapewnienie optymalnego zapotrzebowania na energię i białka oraz unikanie nadmiarów pokarmowych, co z kolei gwarantuje jej poprawny przebieg, prawidłowy rozwój dziecka oraz późniejszą laktację.

Kobieta już przed zajściem w ciążę powinna zadbać o siebie. Jej waga powinna być w normie (nie może występować niedowaga ani otyłość). Niedowaga u matki sprzyja urodzeniu noworodka z niską masą urodzeniową (poniżej 2500 g), ponadto może powodować u płodu :

- deficyt rozwojowy (zarówno fizyczny, jak i umysłowy),

- częstsze infekcje dróg oddechowych w dzieciństwie,

- upośledzony rozwój w życiu płodowym skutkujący częstszym zespołem metabolicznym w życiu dorosłym.

Z kolei nadwaga matki może powodować tzw. makrosomię (noworodek powyżej 4000 g), co z kolei wiąże się z możliwością porodu zabiegowego, urazu okołoporodowego  i także częstszym zespołem metabolicznym w życiu dorosłym.

W  I trymestrze  ciąży zwiększamy dobowe zapotrzebowanie na energię o jakieś 10%, czyli 150-200 kcal.
W II i III trymestrze podwyższamy dobowe zapotrzebowanie o 300 kcal na dobę.
Codzienna racja pokarmowa powinna zawierać pełnowartościowe białka, węglowodany, tłuszcze, witaminy i składniki mineralne. Posiłki powinny być podzielone na 4-5 porcji spożywanych mniej więcej w stałych odstępach czasowych.

Wnioski wynikające z powyższego są następujące – wbrew obiegowym przekonaniom kobieta w ciąży nie powinna „ jeść za dwoje”. W ciągu 10 miesięcy ciąży (40 tygodni) nie należy przytyć więcej niż 14 kg.

Co powinna jeść przyszła matka :

1. 4-5 razy dziennie pieczywo, kasze (najlepiej gruboziarniste), płatki, makarony,
2. 3-4 razy dziennie mleko i jego przetwory (pod warunkiem dobrej tolerancji) – kefiry, jogurty, chude twarożki. Sery żółte należy jeść w umiarkowanej ilości ze względu na sól. Unikać należy natomiast serów pleśniowych typu „brie”, szczególnie z niebieską pleśnią, gdyż mogą powodować listeriozę,
3. 3-4 razy dziennie warzywa – najlepiej do każdego posiłku, z wykorzystaniem sezonowych warzyw, w ilości 400-500 g na dobę,
4. 3 razy dziennie owoce, najlepiej sezonowe, około 500 g na dobę,
5. 1 raz dziennie ryby, mięso, rośliny strączkowe – najlepiej spożywać chude mięso kurczaka, indyka, królika, a tłuste gatunki mięs należy ograniczyć, np.wieprzowinę; 2-3 razy w tygodniu  jeść ryby morskie; wędliny jak najmniej przetworzone 2-3 razy w tygodniu;  1 raz w tygodniu rośliny strączkowe,
6. słodycze i wyroby cukiernicze nie powinny przekraczać 10% zapotrzebowania dobowego czyli 150-200 kcal,
7. tłuszcze w umiarkowanej ilości, najlepiej naturalne masło, żółtko jaja, oliwę z oliwek , olej rzepakowy niskoerukowy,
8. owoce morza mogą w ciąży wywołać alergię, więc ograniczamy,
9. należy unikać suplementów witaminy A, gdyż może spowodować wady płodu – występuje ona w oleju z wątroby ryb, wątróbce i pasztetach,
10. unikać trzeba surowych potraw. takich jak sushi, tatar oraz niedogotowanych jajek, aby zmniejszyć ryzyko zatrucia salmonellą.

Witaminy:
Normalnie ułożona dieta zawiera wystarczającą ilość witamin. O podawaniu witamin decyduje lekarz prowadzący. Należy jednak pamiętać, że:

• pod koniec ciąży wzrasta zapotrzebowanie na witaminę D – zalecane jest 10 mg w ciągu dnia lub razem z odpowiednim preparatem witaminowym,
• szczególnie ważny jest kwas foliowy – w ramach profilaktyki kobiety w wieku rozrodczym czyli “potencjalne matki” powinny przyjmować 0,4 mg na dobę, kobiety planujące ciążę 0,4-1,0 mg na dobę, kobiety w I trymestrze ciąży  0,4- 1,0 mg do końca 3 miesiąca ciąży,
• profilaktyczne dawki są dostępne w różnych preparatach, np. Acifolik, Folacid 0,4, Folifem,
• naturalny kwas foliowy zawierają: fasola, brokuły, cykoria, sałata, brukselka, pomarańcze, banany, żółtka, drożdże oraz orzechy.

Składniki mineralne:

• Wapń: najlepiej przyswajalny  jest z mleka i serów. Bogatym jego źródłem są brokuły, kapusta włoska, orzechy, warzywa strączkowe.
• Żelazo:  dobowe spożycie tego pierwiastka powinno wynosić około 25 mg na dobę. Jego podstawowym źródłem są: mięso czerwone (wołowina), wątroba wieprzowa, żółtko jaja, płatki owsiane, orzechy, szpinak oraz  fasola.
• Magnez:  u kobiety dobowa dawka to 350 mg na dobę. Występuje w kaszy gryczanej, płatkach owsianych, fasoli, grochu, gorzkiej czekoladzie, kakao, orzechach, suszonych owocach.
• Jod: spożywanie 4-6 g soli, ryb morskich oraz warzyw powinno zagwarantować codzienną dawkę tego pierwiastka.

Co i w jakich ilościach należy wypijać :

W I trymestrze ciąży kobieta powinna wypijać 1,5 l płynów na dobę. Pod koniec ciąży zapotrzebowanie na wodę spada do 1-1,2 l na dobę. Wskazane jest picie niegazowanej wody mineralnej, około 0,5 l soków owocowych oraz mleka i napojów mlecznych w ciągu doby. W czasie ciąży należy unikać mocnej herbaty, kawy (dopuszcza się 2 filiżanki słabej kawy dziennie, najlepiej z dodatkiem mleka). Nie powinno się pić napojów gazowanych ani energetycznych, takich jak red bull oraz  napojów alkoholowych.

Reasumując:

Prawidłowy przebieg ciąży gwarantuje racjonalne żywienie. Jeżeli chcesz aby twoje dziecko nie było obarczone problemami metabolicznymi w przyszłości , musisz zadbać o to już w okresie płodowym. Wszelkie suplementy, leki oraz witaminy , które chcesz zażywać podczas ciąży zawsze skonsultuj z lekarzem prowadzącym.